Cytomegalie reactivering en COVID-19

 

 

CMV: de sluipmoordenaar 

 

Het was mij al opgevallen patiënten met zowel immuun status voor Pfeiffer als CMV (gemeten aan IgG) neigen tot chroniciteit. Wat ik daar mee bedoel is dat deze combinatie min of meer garant staat voor een langer en moeizamer proces (ongeacht de diagnose). CMV blijkt een nogal uitgebreide infectie te zijn in je lichaam die eigenlijk nooit meer weggaat. 

CMV werkt vergelijkbaar met HIV negatief op CD4+.  Het geheel van de verandering van dit systeem is uitgebreid beschreven in 

Cytomegalovirus: shape-shifting the immune system[1]

Belangrijk in dit verband is dat in dit artikel beschreven wordt dat als je ooit CMV gehad hebt, het op later leeftijd door allerlei factoren gereactiveerd kan worden. 

Dit heeft drie gevolgen 

 Op de eerste plaats: veroudering van het immuunsysteem, met als gevolg: minder afweer

 Heel in het kort: Voor kinderen zijn alle virussen nieuw en zij overleven dat met hun innate immune system met o.a. natural killer cellen,. Bij ouderen (die veelal leunen op humorale immuniteit van voorafgaande infecties) is dit Corona virus nieuw, maar een groot deel van de NK cells  zijn uitsluitend geprogrammeerd door en voor CMV; en als CMV reactiveert,  worden de NK cellen ook nog eens in hun activiteit gehinderd. Daarnaast wordt de verhouding tussen CD4 en CD8 ongunstiger. 

Waarschijnlijk draagt dit bij aan de oversterfte van ouderen bij (influenza) epidemieën, tenzij de vaccinatie tijdig hun humorale immuniteit heeft aangevuld. 

Dit zou ook een reden kunnen zijn voor het onverwachte overlijden van jeugdigen, als die toevallig recent een CMV  infectie achter de rug hebben. 

Op de tweede plaats: ontsporing, met als gevolg: te veel afweer

 Reactivation of CMV is more frequent in the elderly and the virus, in turn, may result in increased levels of pro-inflammatory molecules such as IL-6, TNF-α, and C-reactive protein (CRP) (Stowe et al., 2007), contributing to the increase in the inflammatory status.

 Mogelijk is dit wat gebeurt als de Corona infectie “doorzet”: mensen verdrinken letterlijk in hun eigen afweer. Dit is overigens ook beschreven voor de Spaanse griep, die vooral mensen tussen de 20 en 40 jaar oud trof. Ook toen is als verklaring gepostuleerd dat het te maken had met een “overdreven” inflammatoire reactie. 

 Op de derde plaats: interactie met HVZ en Diabetes,  

Zijn er ook “gezonde “ouderen?

De relatie met overgewicht, diabetes etc. loopt mogelijk via een fenomeen wat de laatste jaren meer aandacht heeft gekregen, de “low grade inflammation”. 

 As a result of continual antigenic stress throughout life, chronic low-grade inflammation develops, and this is considered to be a major contributor to age-associated frailty, morbidity, and mortality (Franceschi et al., 2000). Progressive T-cell differentiation and low-grade inflammation are two processes that occur simultaneously and/or enhance each other. Highly differentiated cells help increase the levels of pro-inflammatory cytokines, whereas inflammatory mediators are involved in the development of differentiated T-cell phenotypes. 

 Maar we hebben ook de wereld ook “blauwe” zones: 

The ability to prevent or block this inflammatory status may be responsible for the differences seen between individuals. In centenarians, who are commonly considered a paradigm of “successful aging,” the chronic pro-inflammatory state of aging is countered by increased expression of anti-inflammatory cytokines. In this way, the frequency of the IL-10 (−1082GG) genotype, associated with increased production of this anti-inflammatory cytokine, is higher in centenarians than in younger controls 

 Let wel, het % CMV-besmettingen loopt op met de leeftijd. Je ontkomt er dus niet aan. De kunst is op hoge leeftijd om de reactivering van het CMV-virus en het ontstaan van ontstekingsbevorderende factoren in de hand te houden.

Hier ligt een belangrijke taak voor de zogenaamde epi genetische beïnvloeding door lifestyle, voeding etc. Bij verschillende onderzoeken is zo bijvoorbeeld een relatie gelegd tussen hypovitaminose D[2] en het verloop van infecties.  

De gedachte is eenvoudig: veranderingen in het immuunsysteem cq. specifieke kenmerken van het immuunsysteem moeten wel de oorzaak zijn van een ernstig verloop van de Corona infectie.

De uitwerking is echter niet zo eenvoudig. Het immuunsysteem is bij uitstek een ingewikkeld regelsysteem, waarbij lineaire verbanden als oorzaak en gevolg ons niet echt helpen en we een en ander moeten begrijpen in temen als “shaping”, modulatie en evenwicht.

 



[1] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5992493/

J Immunol. Author manuscript; available in PMC 2019 Jun 15.

Published in final edited form as:

J Immunol. 2018 Jun 15; 200(12): 3881–3889. 

doi: 10.4049/jimmunol.1800171

 

[2] Zie ook addendum: Vitamine D, schoolvoorbeeld van de gemiste kans